Kind leren omgaan met geld als het krap is

Kun je geld leren als er weinig is?

Ja. Wat een kind over geld moet leren, hangt niet af van de hoogte van het bedrag. Kiezen als niet alles kan, wachten op iets wat je wilt, prijzen vergelijken, een reclame doorzien: ook zonder veel geld kun je zulke keuzes oefenen. Kinderen in een gezin waar elke euro telt, zien die keuzes vaak van dichtbij. Dat is geen achterstand. Geldbewust zijn is niet hetzelfde als geld hebben.

Je bent niet de enige. Volgens het CBS maakten in 2024 93 duizend minderjarige kinderen deel uit van een arm gezin, evenveel als het jaar ervoor. Dat is 2,8 procent, een voorlopig cijfer.

Hoe praat je erover zonder je kind te belasten?

Kort, eerlijk en zonder de zorgen erbij. Als je kind merkt dat er thuis minder mogelijk is, kan een korte uitleg duidelijkheid geven. Een zin als “we kiezen goed waar ons geld naartoe gaat, en dit kiezen we nu niet” zegt genoeg. Het kind hoeft niet te weten hoeveel er op de rekening staat, en het hoeft ook niet mee te denken over de oplossing. Dat blijft bij de volwassenen. Meer over zulke gesprekken staat bij praten over geld met je kind.

Wat kun je oefenen zonder zakgeld?

Meer dan je denkt. Zakgeld is een middel, geen voorwaarde. Deze oefeningen werken met elk budget, of zonder:

• Kiezen bij de boodschappen. Laat je kind uit twee soorten ontbijt kiezen welke mee mag. De vraag is niet wat het duurst of goedkoopst is, maar wat het beste past.
• Prijzen vergelijken. Zoek samen in de winkel welk pak het voordeligst is per stuk, en laat je kind de winnaar aanwijzen.
• Een verlanglijst met wachttijd. Iets wat je kind wil, gaat eerst een maand op een lijst. Daarna bekijk je samen of je kind het nog steeds wil.
• Reclame doorzien. Kijk samen naar een reclame en vraag wat er beloofd wordt. Dat kost niets en werkt op elke leeftijd.

Krijgt je kind wel zakgeld, dan is elk bedrag goed om mee te oefenen, ook een klein bedrag of een bedrag dat niet elke week komt. Wat telt, is dat het kind er zelf over beslist. Geeft je kind het meteen uit, dan is dat ook een les, zie je kind geeft al zijn geld meteen uit.

Is niet meedoen een goede keuze?

Ja, en dat mag je kind ook zo horen. Een schoolreisje dat te duur is, een groepscadeau, een uitje met vrienden: niet meedoen is een geldige keuze, geen verlies. Help je kind met een zin die het zelf kan gebruiken, zoals “ik doe deze keer niet mee, volgende keer misschien”. En kijk samen naar wat wel kan: een zelfgemaakt cadeau, iets samen doen dat niets kost, of het onderdeel van het uitje dat gratis is. Vraag ook bij school na of er een regeling is.

Welke hulp is er voor sport en cultuur?

Het Jeugdfonds Sport & Cultuur zegt het zelf het kortst: “Wij betalen de club als er thuis niet genoeg geld is.” Op de site van het Jeugdfonds lees je hoe een aanvraag in jouw gemeente loopt. Welke regelingen je gemeente zelf heeft, weet het sociaal team of de budgetcoach.

Waar vind je meer tips per leeftijd?

Wijzer in geldzaken heeft ouderpagina's per leeftijd over kinderen en geld. Het Nibud heeft de opvoedtest Financieel opvoeden, hoe dan?. Zie je kind thuis weinig contant geld, dan helpt geld uitleggen zonder contant geld.

Oefenen met spelmuntjes

In Penny Family oefenen kinderen met spelmuntjes, zodat het bedrag thuis niet de basis van de opdracht is. Bij Penny (4 tot 7) leert Penny's laatste muntje dat geld op kan en dat wachten ook een keuze is, en in Wat gaat er in de mand kiest je kind tussen twee dingen als niet alles kan. In Geven & Kiezen leren de jongsten dat een cadeautje muntjes kost en samen iets doen niet. Tieners van 12 tot 16 oefenen met Mila in Wel of Niet Nodig? wat ze echt willen. Hoe het voor de jongsten verder werkt, lees je bij leren omgaan met geld van 4 tot 7.