Nepberichten herkennen met je kind

Een pakketje dat niet bezorgd kon worden, een prijs die je zogenaamd hebt gewonnen, een vriend met een nieuw nummer. Zodra je kind een telefoon heeft, komen deze berichten ook bij hem binnen. Herkennen is te leren, en het begint met één vraag: wil dit bericht dat ik snel iets doe?

Timo Tientje bekijkt een verdacht bericht op een telefoon

Het korte antwoord

Een nepbericht herken je vooral aan haast en aan een vraag om een code, een betaling of een inlog via een link. Een bank vraagt nooit om je pincode of beveiligingscode, en ook niet om in te loggen via een link of QR-code (Veilig Bankieren). Het komt vaak voor: de Fraudehelpdesk kreeg in 2025 ruim 101.000 meldingen, en volgens de Veiligheidsmonitor 2025 van het CBS werd 8,3 procent van de 15- tot 25-jarigen slachtoffer van online oplichting en fraude.

Hoe vaak komen nepberichten voor?

Vaker dan een paar jaar geleden. De Fraudehelpdesk kreeg in 2025 101.734 meldingen, tegen 63.469 in 2024. Het aantal mensen dat er geld bij verloor steeg met 65 procent, naar 15.116. Volgens de halfjaarcijfers van de Fraudehelpdesk kwamen er in de eerste helft van 2026 15.106 meldingen over phishing binnen, tegen 2.776 een jaar eerder: ruim vijf keer zoveel. Phishing is een nepbericht dat je naar een valse site of een valse inlog lokt.

Jongeren lopen er net zo goed tegenaan. In de Veiligheidsmonitor 2025 van het CBS zei 17,1 procent van de 15- tot 25-jarigen slachtoffer te zijn geweest van online criminaliteit, en 8,3 procent van online oplichting en fraude. Hoe het bij jongere kinderen zit, weten we niet: daar zijn geen cijfers van. Wel kunnen ook kinderen met een eigen telefoon zulke berichten ontvangen.

Waaraan herken je een nepbericht?

Het duidelijkste signaal is haast: het bericht wil dat je nu iets doet, voordat je kunt nadenken. De Fraudehelpdesk noemt dat als waarschuwing. Het tweede signaal is de vraag zelf. Een bank vraagt nooit om je pincode of beveiligingscode, en ook niet om in te loggen via een link of een QR-code, schrijft Veilig Bankieren, de site van de Nederlandse banken. Deze vijf zijn goed om samen met je kind te kennen:

Vijf signalen van een nepbericht
Wat je ziet	Waarom het niet klopt
Er is haast	“Vandaag nog”, “anders wordt je rekening geblokkeerd”. De Fraudehelpdesk noemt haast een signaal.
Je moet inloggen via een link of QR-code	Een bank vraagt dat nooit (Veilig Bankieren).
Iemand vraagt om je pincode of een beveiligingscode	Ook dat vraagt een bank nooit. Een code is alleen van jou.
Een bekende appt vanaf een nieuw nummer en vraagt geld	Bel het oude nummer uit je eigen contacten. Betaal niet voordat je hebt gebeld.
Je hebt iets gewonnen waar je niet aan meedeed	Dat is verdacht. Klik niet, en controleer de afzender via een andere weg dan het bericht zelf.

Wat is hulpvraagfraude?

Bij hulpvraagfraude doet iemand zich via WhatsApp voor als een bekende met een nieuw nummer, en vraagt om geld voor een rekening die nu meteen betaald moet worden. Een bericht als “Hoi mam, mijn telefoon is kapot, dit is mijn nieuwe nummer” is het bekendste voorbeeld. Kinderen kunnen zo'n bericht ook krijgen, zogenaamd van een ouder, een opa of een vriend. De Fraudehelpdesk geeft twee tips: bel de bekende via het nummer in je eigen contacten, en spreek een codewoord of een speciale vraag af voor als je met elkaar belt over een betaling. Hun regel past op een briefje op de koelkast: “Betaal nooit voor je het oude nummer hebt gebeld.”

Mila Munt kijkt kritisch naar een bericht op haar telefoon — Een bericht dat haast maakt, krijgt juist extra tijd. Wie stopt en het eerst navraagt, doet niets verkeerd.

Hoe oefen je het samen?

Het makkelijkst met echte berichten uit je eigen telefoon. Komt er een verdacht sms'je of mailtje binnen, laat het je kind zien en vraag: wat wil dit bericht dat ik doe, en hoe snel? Zo leert je kind kijken naar de bedoeling van een bericht, niet alleen naar spelfouten of een raar logo. Een verzorgd uiterlijk is op zichzelf geen bewijs dat een bericht echt is.

Spreek daarnaast een paar vaste regels af. Codes en pincodes zijn alleen van jou, ook tegenover iemand die zegt dat hij van de bank is. Wie geld vraagt via de app, wordt eerst gebeld. En niemand wordt boos als je kind ergens op heeft geklikt: een kind dat bang is voor de reactie, vertelt het pas als het te laat is. Hoe je zulke gesprekken open houdt, staat bij praten over geld met je kind. Voor webwinkels en betaalknoppen geldt hetzelfde, zie kind veilig online laten kopen.

Kies samen een codewoord dat niemand buiten het gezin kent, en spreek af dat je het vraagt zodra iemand via een nieuw nummer om geld of een code vraagt. Het kost een minuut, en je kind heeft meteen iets om te doen in plaats van te twijfelen.

Wat doe je als je kind er toch in is getrapt?

Eerst de schade beperken, dan melden. Zijn bankgegevens of codes gedeeld, neem dan meteen via het officiële nummer contact op met de bank en volg haar instructies. Daarna meld je het bij de Fraudehelpdesk, via 088-7867372 of via de formulieren op hun site; per mail kan niet. Bij fraude of een fraudepoging kun je bij de politie nagaan of en hoe je aangifte kunt doen. Online aangifte kan alleen bij een paar vormen van fraude; lukt het niet online, bel dan 0900-8844. Minderjarigen mogen volgens de politie zelf aangifte doen.

Een aparte vorm is het verzoek om je bankpas of rekening te “lenen” voor snel geld. Dat is geen nepbericht maar werving voor witwassen, en dat heeft zwaardere gevolgen. Daarover gaat geldezel: wat je kind moet weten.

Timo Tientje kijkt door een vergrootglas — Twee vragen bij elk bericht: wat wil het dat ik doe, en waarom zo snel?

Oefenen zonder echte schade

In Penny Family oefenen kinderen dit met nagebootste berichten. Kinderen van 8 tot 11 doen het met Timo in Pas op: dit klopt niet!, waar ze een nepbericht naast een echt bericht leggen en leren dat hun pincode alleen van hen is. Tieners van 12 tot 16 oefenen met Mila in Klopt dit wel? (phishing, skimming en nepwebshops) en in Berichten-detective, waar checken niet als wantrouwen voelt maar als slim. Wie erin trapt, verliest daar alleen spelmuntjes. Wat er per leeftijd verder speelt, lees je bij leren omgaan met geld van 8 tot 11.

Veelgestelde vragen

Hoe herkent een kind een nepbericht?

Aan haast en aan een vraag om iets te doen: klikken, inloggen, een code geven of geld overmaken. Een bank vraagt nooit om je pincode of beveiligingscode, en ook niet om in te loggen via een link of QR-code. Wie twijfelt, stopt en vraagt het eerst aan iemand thuis.

Wat doe je als een bekende appt vanaf een nieuw nummer?

Bel het oude nummer van die persoon en vraag of het klopt. De Fraudehelpdesk raadt ook aan een codewoord of een speciale vraag af te spreken, voor als je met elkaar belt over een betaling. Hun regel: betaal nooit voor je het oude nummer hebt gebeld.

Waar meld je een nepbericht?

Bij de Fraudehelpdesk, telefonisch via 088-7867372 of via de formulieren op hun site, niet per mail. Bij fraude of een fraudepoging kun je bij de politie nagaan of en hoe je aangifte kunt doen. Online kan dat alleen bij een paar vormen van fraude; anders bel je 0900-8844.

Mag een minderjarige zelf aangifte doen?

Ja. Volgens de politie mogen minderjarigen zelf aangifte doen. Bij een jonger kind ligt het voor de hand dat een ouder meegaat of meebelt.

Bronnen

Laatst bijgewerkt: oktober 2026. Geschreven door Koen en Max, makers van Penny Family. Wie dit maakt

Oefenen in de praktijk

In de app oefent je kind dit zelf, in missies van een paar minuten. Gratis te beginnen, zonder reclame en zonder aankopen.

Download in de

App Store

Binnenkort in Google Play

Tot die tijd: werkt in je browser