Bijbaantjes: wat mag je kind op welke leeftijd?

Wat mag per leeftijd?

De regels voor werkende jongeren staan in de Arbeidstijdenwet en zijn er om school en gezondheid te beschermen. Wat de leeftijdsgrenzen zelf niet vertellen, is dat het net zo goed om het wanneer gaat als om het wat. Op je dertiende en veertiende mag werk nooit tijdens schooltijd vallen en moet het licht en niet-industrieel zijn: oppassen, auto's wassen, klusjes in de buurt, vakkenvullen buiten winkeltijden om. Bij vijftien komt daar werk in een winkel bij, maar blijven er grenzen aan het aantal uren per week en aan werken in de avond.

De precieze urenregels verschillen per leeftijd en per periode (schoolweek versus vakantie) en worden af en toe bijgesteld. Check daarom bij een concreet baantje altijd even de actuele regels op de site van de Rijksoverheid; werkgevers die vaak met jongeren werken, kennen ze meestal goed.

Wat verdient een bijbaantje?

Vanaf 15 jaar geldt het minimumjeugdloon: een percentage van het volwassen minimumloon dat per leeftijdsjaar oploopt. Dit is voor veel gezinnen ook het moment waaropkleedgeld en eigen verdiensten door elkaar gaan lopen, dus spreek af wat waarvoor is. Een 15-jarige verdient daardoor per uur flink minder dan een 17-jarige, ook bij dezelfde werkgever. Voor 13- en 14-jarigen bestaat geen wettelijk minimumloon; daar spreek je het bedrag samen met de werkgever af. Klusjes buiten loondienst, zoals oppassen of tuinieren voor de buren, kennen geen vast tarief; gangbaar is een bedrag tussen de 5 en 8 euro per uur, afhankelijk van leeftijd en klus.

School gaat voor, en dat mag je hardop zeggen

Een bijbaantje leert discipline, samenwerken en de waarde van geld. Maar te veel uren gaan ten koste van school en slaap. Een gangbare vuistregel: in schoolweken maximaal een dag of twee werken, en in toetsweken minder of niet. Maak daar vooraf een afspraak over, inclusief het recht om die afspraak aan te passen als de cijfers dalen. Zo'n afspraak maken lukt het best als geld thuis al een gewoon onderwerp is; daar gaat praten over geld met je kindover.

Maak van het eerste loon een spaarmoment

Het eerste zelfverdiende geld is een krachtig moment: het voelt anders danzakgeld, en juist dan worden gewoontes gevormd. De beste afspraak die je kunt maken: een vast deel van elk loon gaat meteen opzij, bijvoorbeeld een kwart. Niet als straf, maar als gewoonte. Een tiener die vanaf het eerste baantje automatisch spaart, neemt die automatische reflex mee naar elke baan daarna.

Waar vind je een eerste baantje?

Voor 13- en 14-jarigen: dichtbij huis. Oppassen, honden uitlaten, auto's wassen, hulp bij de buren. Vanaf 15: supermarkten, bezorgrondes en de horeca-afwas zijn klassieke starters. Laat je kind zelf de vraag stellen, ook al is dat spannend; zelf een baantje regelen is de eerste sollicitatietraining die het ooit krijgt.