Gamegeld en in-app aankopen: zo houd je grip

Waarom games hun eigen geld hebben

Wie 10 euro omwisselt voor 1000 muntjes, verliest makkelijk het zicht op wat iets kost. Een skin van 800 muntjes voelt als spelgeld, niet als 8 echte euro's. Voeg daar tijdsdruk aan toe (alleen vandaag in de shop) en beloningen met een gokrandje (lootboxen: je weet niet wat erin zit), en je hebt een omgeving die volwassen portemonnees al moeilijk weerstaan, laat staan die van een kind van negen. Het is dezelfde reden waarom geld dat je niet ziet zo moeilijk te voelen is.

Staat de prijs in euro's in de game?

Bij de populairste games bijna nooit. Onderzoeker Leon Xiao bekeek de 50 best verdienende iPhone-games in de Nederlandse App Store (lijst van april 2024). In 49 van de 50 werd met spelgeld betaald zonder dat de prijs in euro's erbij stond; maar één game toonde de prijzen in euro's. 43 games hadden lootboxen, alle 50 stonden in de winkel als gratis, en in 45 werden spelers, ook kinderen, direct aangespoord om iets te kopen. Het onderzoek verscheen in 2025, is door één onderzoeker gedaan en gaat alleen over iPhone-games. Weet je kind niet wat iets in euro's kost, dan kan dat dus ook aan de game liggen.

Toezichthouders zien dat ook. In maart 2025 stelden de ACM en andere Europese consumententoezichthouders uitgangspunten op voor spelgeld. Een ervan: “Wat iets kost moet steeds in echt geld worden weergegeven.” Een andere is dat kinderen niet mogen worden aangezet tot aankopen in games. En in september 2026 deed de Europese Commissie een voorstel voor een nieuwe wet (de KIDS Act) waarin prijzen in euro's en geen lootboxen voor minderjarigen verplicht worden voor sociale media en videoplatforms. Voor games vraagt het voorstel dat via gedragscodes van de branche. Het is nog een voorstel, geen wet.

Eerst de techniek dichtzetten

Voordat je er een geldles van maakt, eerst het lek dichten. Zet in de app-winkel van de telefoon of console in dat elke aankoop jouw goedkeuring of wachtwoord vraagt, en koppel geen betaalkaart aan het account van je kind. Vrijwel elk platform heeft hiervoor gezinsinstellingen (zoals ouderlijk toezicht of gezinsbeheer). Zo voorkom je een onverwacht hoge rekening door een kind dat niet doorhad dat het echt geld was.

Maak van gamegeld gewoon geld

De krachtigste les is een rekensom. Laat de game de europrijs niet duidelijk zien, laat je kind dan bij elke gewenste aankoop terugrekenen naar euro's. Kijk samen in de winkel van het spel wat een pakket muntjes kost en reken uit wat dat ene item in euro's is. Hoeveel weken zakgeld is dat? Wil je het dan nog steeds? Soms is het antwoord ja, en dat is prima: dan is het een bewuste aankoop in plaats van een impuls in spelgeld.

Een goede afspraak voor kinderen die graag in games kopen: gameaankopen gaan van het eigen zakgeld, via een tegoedkaart die je kind zelf koopt in de winkel. Zo blijft het bedrag begrensd, voelt de aankoop weer als echt geld (je kind rekent zelf af aan de kassa) en verdwijnt de discussie over jouw pinpas. Heeft je kind een eigen pinpas, zet er dan een weeklimiet op.

Over lootboxen: benoem het gokelement

Een lootbox is een verrassingspakketje dat echt geld kost en waarvan je pas na betaling ziet wat erin zit. Dat lijkt op het mechanisme van een gokkast. De Kansspelautoriteit zei in 2019 dat er aanwijzingen zijn dat gokelementen in games kunnen leiden tot gokverslaving, en dat het niet goed is als kinderen in aanraking komen met gokken. Toch zijn lootboxen in Nederland niet verboden: volgens de Raad van State waren de lootboxen in FIFA22 geen kansspel. Benoemen werkt daarom beter dan alleen verbieden. Reken samen eens uit wat het kost om via lootboxen dat ene zeldzame item te krijgen, vergeleken met het direct kopen ervan. De uitkomst overtuigt meestal beter dan een verbod.

Als het al is misgegaan

Heeft je kind zonder jouw toestemming iets gekocht? Dan kun je de aankoop vaak terugdraaien, zegt ACM ConsuWijzer. Stuur de aanbieder een brief of e-mail. Bij kleine bedragen mag een verkoper wel ervan uitgaan dat je toestemming gaf. Doe het snel, en maak er daarna geen straf van maar een leermoment: het gebeurde omdat spelgeld niet als echt geld voelde. Dat besef is precies wat je kind nodig heeft.