Mijn kind geeft te veel geld uit: wat doe je?

    Zakgeld op vrijdag, op zaterdag alles op aan snoep en een setje stickers. Daarna komt het zeuren, in de winkel of bij jou. Herkenbaar, en vervelender dan het lijkt. Waarom dit hoort bij de leeftijd, wat averechts werkt, en wat je kind wel leert wachten.

    Timo Tientje met een lege portemonnee

    Het korte antwoord

    Laat het geld echt op zijn en spring niet bij: van één week zonder leert je kind meer dan van tien gesprekken. Geef liever een klein bedrag vaak dan een groot bedrag zelden, maak sparen zichtbaar met een doel en een doorzichtige pot, en spreek in de winkel vooraf af wat er gekocht wordt. Zeuren houdt op als het nooit meer iets oplevert.

    Is het normaal dat een kind al zijn geld meteen uitgeeft?

    Ja. Een kind dat zijn geld meteen opmaakt, is geen kind met een karakterprobleem. Wachten op een beloning die je nog niet kunt zien, is iets wat je moet leren, en dat lukt beter naarmate kinderen ouder worden. Voor een jong kind voelt volgende week nog heel ver weg. Daarom voelt vijf euro nu vaak meer waard dan tien euro straks.

    Het goede nieuws: onderzoek van de Universiteit van Cambridge uit 2013 laat zien dat geldgewoonten al vóór het zevende jaar beginnen te ontstaan. Juist in deze fase heeft oefenen dus veel effect. Alleen niet via uitleg, wel via ervaring. Hoe je die ervaring opbouwt richting sparen, staat in hoe je een kind leert sparen.

    Wat werkt niet?

    Bijspringen is de grootste. Als het geld op vrijdag op is en jij koopt zaterdag toch dat ene ding, dan heeft je kind zojuist geleerd dat op niet echt op is. Ook uitleggen waarom sparen slim is werkt nauwelijks: het argument klopt, maar het gaat over een toekomst die je kind zich nog niet kan voorstellen.

    Zakgeld afpakken als straf werkt evenmin. Zonder geld valt er niets te oefenen, en het maakt geld tot iets waar ruzie over is in plaats van iets waar je mee leert omgaan.

    Wat werkt wel? Laat het opraken

    De sterkste les is de vervelendste voor jou: laat het geld echt op zijn. Eén week waarin je kind misgrijpt omdat alles al aan iets anders is uitgegeven, leert meer dan tien gesprekken over vooruitkijken. Niet nawrijven en geen ik-zei-het-toch, maar rustig meeleven en het laten staan: vervelend, en volgende week krijg je weer.

    Kies daarom liever een klein bedrag dat vaak komt dan een groot bedrag dat zelden komt. Bij wekelijks zakgeld is een misser kleiner en komt de volgende kans snel. Het Nibud noemt bedragen per leeftijd; voor het leereffect is de regelmaat belangrijker dan de hoogte.

    Penny bij een spaarpot
    Sparen werkt pas als je het ziet gebeuren: een doorzichtige pot doet meer dan een saldo op een scherm.

    Maak sparen zichtbaar in plaats van uitlegbaar

    Kinderen sparen niet voor het idee sparen, ze sparen voor een ding. Laat je kind dat ding kiezen, zoek samen op wat het kost, en schrijf dat bedrag op een briefje bij de spaarpot. Zet er streepjes onder voor elke euro die erin gaat. Nu heeft wachten een gezicht gekregen.

    Drie potjes helpen daarbij: één om nu uit te geven, één om te sparen, en één voor het gekozen doel. Verdeel het zakgeld samen op het moment van uitbetalen, voordat er iets van af gaat. Wat in het spaarpotje zit, kan niet per ongeluk verdwijnen aan snoep bij de kassa.

    Betaal op een dag uit waarop de winkels ver weg zijn. Zakgeld op zaterdagochtend is een uitnodiging om het diezelfde middag uit te geven; zakgeld op zondagavond geeft een nacht bedenktijd.

    Je kind zeurt om spullen in de winkel: wat helpt?

    Winkels denken goed na over waar ze spullen neerzetten. Snoep en kleine dingen liggen bij de kassa, waar je moet wachten en je kind zich verveelt. Benoem dat hardop, niet als klacht maar als weetje: die spullen liggen daar zodat jij ze pakt. Dan gaat het gesprek niet meer over jij mag dit niet, maar over zij proberen ons iets te verkopen. Kinderen vinden het vaak leuk om die trucs daarna zelf te spotten, en dat is nuttig: volgens Wijzer in geldzaken hebben vrienden en reclame de meeste invloed op wat kinderen kopen.

    Spreek het af voor je naar binnen gaat: we halen brood en melk, en vandaag kopen we verder niets. Of: je mag één ding uitzoeken tot een euro. Beide werken, mits je je er zelf aan houdt. Gezeur houdt stand omdat het soms werkt. Een kind dat merkt dat lang genoeg volhouden af en toe iets oplevert, gaat juist langer volhouden. Werkt het nooit meer, dan wordt het minder. De eerste keren zijn het lastigst.

    De sterkste omslag komt als het geld van je kind zelf is. Zolang jij betaalt, is de vraag alleen of jij ja zegt. Met eigen zakgeld wordt de vraag: wil ik dit genoeg om er mijn eigen geld aan uit te geven? Je kind gaat dat ei met de verrassing dan misschien kopen, en daarna balen dat het speeltje binnen een dag verveelt. Precies dat is de les.

    Geef nee een vervolg in plaats van een punt. “Nee, dat kopen we vandaag niet, maar schrijf het op je verlanglijstje” is makkelijker te accepteren dan een kaal nee. Vaak is iets op dat lijstje een week later al minder interessant, en dat merkt je kind dan zelf.

    Mama Piek steekt rustig een vinger op: wacht even
    Een driftbui bij de kassa is geen onderhandeling. Er luistert op dat moment niemand, ook je kind niet.

    Escaleert het toch, blijf dan rustig en houd de afspraak. Discussiëren werkt niet midden in een driftbui. Praat er later thuis over na, als iedereen weer gewoon doet: wat je thuis afspreekt, blijft hangen; wat je bij de kassa roept, niet.

    En bij een tiener die steeds tekortkomt?

    Bij tieners gaat het om grotere bedragen en meer verleiding: online kopen is een paar tikken, en vrienden gaan zonder jou de stad in. Het Nibud vroeg ruim 1.500 scholieren naar hun geldzaken: 53 procent komt vaak of soms geld tekort (Betaalgedrag scholieren, 2025). De aanpak is dezelfde, alleen op maandniveau: een vast bedrag, afspraken over wat je tiener daar zelf van betaalt, en niet aanvullen als het op is. Hoe je dat gesprek voert, staat in je kind komt geld tekort. Gaat er geld naar achteraf betalen, lees dan achteraf betalen en je tiener.

    Timo Tientje met een radar voor reclame
    Reclame herkennen is een vaardigheid: wie de truc ziet, valt er minder snel voor.

    Kiezen kan alleen als er te weinig is

    Dat klinkt logisch, en toch hadden wij het zelf lang verkeerd staan. In ons picknickspel kreeg een kind twaalf muntjes voor vier vakjes waar er hoogstens negen in pasten. Alles het duurste kiezen kon dus altijd. Daar bovenop kwam na afloop een scherm dat nog een gratis muntje weggaf. Het spel ging over kiezen, maar er viel niets te kiezen.

    Inmiddels is het een kraam met spullen erop en een mand die je kind zelf vult. Het aantal muntjes ligt per level vast op een bedrag dat altijd minder is dan de hele kraam kost, en altijd genoeg voor de goedkoopste spullen. Pas toen dat klopte, gingen kinderen nadenken voordat ze iets aanraakten. Thuis werkt het niet anders. Zolang er altijd nog iets bij komt, hoeft je kind niet te kiezen. De krapte is niet het vervelende deel van de les. De krapte is de les.

    Oefenen zonder dat het echt geld kost

    Het lastige aan leren met echt geld is dat elke misser echt geld kost. Daarom oefenen kinderen in Penny Family met dezelfde keuzes zonder risico. In “Penny's laatste muntje” gaat het geld op en komt er niets bij, in “Penny's Winkeltje” kies je met een beperkt bedrag, en bij Timo gaan “De Prijzenslag” en “Trap er niet in!” over prijzen vergelijken en reclametrucs herkennen. De app vervangt zakgeld niet, want geld dat niet echt is, doet ook niet echt zeer. Maar je kind kan er tien keer per week ervaren dat op ook echt op is, in plaats van één keer.

    Timo Tientje bij een kluis
    Sparen dat je ziet groeien wint het van sparen dat je moet geloven.

    Wanneer is het meer dan een fase?

    Blijf alert als je kind structureel geld leent van broers of zussen, spullen verkoopt om aan geld te komen, of erover liegt. Dat gaat meestal niet meer over ongeduld maar over iets anders, bijvoorbeeld groepsdruk of iets online waar geld in verdwijnt, zoals in-app aankopen in games. Praat er dan rustig over zonder straf vooraf, en kijk samen waar het geld heen gaat.

    Veelgestelde vragen

    Is het erg als mijn kind al zijn zakgeld meteen uitgeeft?

    Nee, bij jonge kinderen komt dat vaak voor. Wachten op iets wat je nog niet ziet, moet je leren. Zolang je kind zelf merkt dat het geld op is en jij niet bijspringt, leert het daar juist van.

    Moet ik zakgeld afpakken als het steeds meteen op is?

    Nee. Zonder geld valt er niets te oefenen. Verlaag eventueel het bedrag of betaal vaker per week uit, zodat een misser kleiner is en er sneller een nieuwe kans komt.

    Hoe stop ik het gezeur in de winkel?

    Spreek af voordat je naar binnen gaat wat er wel en niet gekocht wordt, en houd je daar zelf ook aan. Merkt je kind dat volhouden soms werkt, dan blijft het proberen. Werkt het nooit, dan wordt het minder.

    Werkt het om te zeggen dat je geen geld hebt?

    Beter niet. Kinderen zien vervolgens wel dat je pint bij de kassa, en leren daaruit dat er altijd geld is. Zeg liever dat je het er niet aan uitgeeft. Dat is waar, en het laat zien dat het om een keuze gaat.

    Mijn kind geeft alles uit aan snoep, moet ik dat verbieden?

    Verbieden maakt van zakgeld iets van jou in plaats van iets van je kind, en dan valt er niets meer te leren. Spreek liever vooraf af wat er niet van zakgeld gekocht wordt, houd die lijst kort, en laat de rest een eigen keuze zijn.

    Helpt het om zakgeld vaker per week uit te betalen?

    Bij een kind dat alles meteen opmaakt vaak wel. Twee keer een klein bedrag betekent twee keer oefenen in plaats van een keer, de misser is kleiner en de volgende kans komt sneller. Zodra je kind een paar weken achter elkaar iets overhoudt, kun je terug naar een keer per week.

    Mijn tiener komt steeds geld tekort, wat nu?

    Kijk samen waar het geld heen gaat voordat je iets bijlegt: een maand uitgaven op een rij zegt meer dan een discussie. Spreek af wat je tiener zelf betaalt en vul niet aan als het op is. Leent je tiener structureel of wordt er achteraf betaald, dan is het meer dan een fase.

    Eén mail per maand, voor ouders

    Een vraag van een ouder met ons antwoord, iets om thuis te doen en een spel om samen te proberen. Lezen kost twee minuten.

    Oefenen in de praktijk

    In de app oefent je kind dit zelf, in missies van een paar minuten. Gratis te beginnen, zonder reclame en zonder aankopen.

    Download in de App StoreOntdek het op Google Play