Je kind komt geld tekort: zo help je zonder het op te lossen

Hoe vaak komt een kind geld tekort?

Vaker dan je misschien denkt. Het Nibud vroeg eind 2024 ruim 1.500 scholieren van 12 tot en met 18 jaar naar hun geldzaken (Betaalgedrag scholieren, 2025). Ruim de helft, 53 procent, komt vaak of soms geld tekort. Van die scholieren vraagt 56 procent dan extra geld aan de ouders. In het onderzoek van 2020 was dat nog 43 procent. Lenen bij vrienden steeg in die jaren van 7 naar 12 procent, en 39 procent doet niets als het geld op is.

Geld tekortkomen is onder scholieren dus niet uitzonderlijk. Wat helpt, is wat je er daarna samen mee doet.

Waar ging het geld heen?

Een tekort kan ontstaan door veel kleine uitgaven, maar ook door één grotere of onverwachte uitgave. Ga er niet tegenin met een preek, maar met drie vragen:

• Wat heb je deze maand gekocht? Pak samen de bonnetjes, de bankapp of het kasboekje erbij.
• Wat daarvan was nodig, en wat wilde je gewoon graag? Er is geen goed of fout antwoord. Het gaat erom dat je kind het verschil leert zien.
• Wat had je achteraf liever gehad? Deze vraag helpt je kind om zelf terug te kijken. Laat je kind hem zelf beantwoorden.

Een voorschot geven: wel of niet?

Wijzer in geldzaken zegt het in de checklist over zakgeld kort: “Hanteer de regel op=op en spring niet te snel bij.” Ook het Nibud schrijft “Op = op.” Een voorschot is dus de uitzondering, geen gewoonte. Geef je er toch een, maak er dan een afspraak van.

Houd het voorschot klein en schrijf het op. Wie volgende week minder krijgt, merkt wat lenen kost, ook zonder rente.

Welke oplossingen zijn er behalve jij?

Is “vragen aan papa of mama” steeds de enige uitweg, dan krijgt je kind weinig kans om zelf andere oplossingen te bedenken. Zet er daarom een andere weg naast:

• Wachten. Als het ook volgende week kan, merkt je kind wat uitstellen betekent.
• Een klusje dat je anders niet zou vragen, met een vast bedrag.
• Iets verkopen waar je kind niet meer mee speelt. Weg is weg, en dat mag het weten.
• Kleiner maken. Samen met een vriendje één cadeau, of zelf iets maken.
• Niet doen. Dat is ook een keuze, en geen verlies.

Wat past bij welke leeftijd?

Van 6 tot 8 jaar is op gewoon op. Laat het voelen, en help vooral met benoemen: “Je had zin in het ijsje, en nu is er geen geld voor de stickers.”

Van 9 tot 11 jaar kun je, als je kind de afspraak overziet, een klein voorschot bespreken dat van het volgende zakgeld afgaat. Een kasboekje kan helpen om te zien waar het geld heen ging. Hoeveel zakgeld past, staat bij zakgeld per leeftijd.

Van 12 tot 16 jaar krijgen sommige tieners zelf terugkerende uitgaven, zoals telefoonkosten of kleedgeld. Leer je tiener een klein bedrag apart te zetten aan het begin van de maand. Zo is er meer ruimte om een kleine tegenvaller op te vangen.

Wanneer is het meer dan een tekort?

Let op als je kind geld leent bij vrienden en dat niet vertelt, als er betalingen in apps of games zijn die je niet kent, of als er een achteraf-betaling openstaat. Dat is geen reden voor straf, wel voor een rustig gesprek. Lees ook achteraf betalen en je tiener en gamegeld en in-app aankopen.

Oefenen met spelmuntjes

In Penny Family speelt je kind een tekort na zonder echt geld. In Geld tekort voor 8 tot 11 jaar heeft Timo nog een paar dagen tot het feestje van een vriend, en kiest hij tussen een klusje, iets verkopen, samen een cadeau of een voorschot. Tieners van 12 tot 16 moeten met Mila twee maanden rondkomen in een nagebootste bankapp. Wat ze in de eerste maand lenen of uitstellen, staat in de tweede maand al als afschrijving klaar.